Договорот за вработување се склучува во писмена форма пред работникот да почне со работа и мора да ги содржи елементите од чл. 28 од Законот за работните односи: договорни страни, датум на почеток, работно место со опис, место на работа, работно време, плата и ден на исплата, одмор, отказен рок и пробна работа ако е договорена. На определено време може да се склучи најмногу 5 години вкупно, со сите продолжувања (чл. 46); по тој рок работниот однос станува на неопределено време.
Задолжителни елементи (ЗРО чл. 28)
| Елемент | Што се внесува | Честа грешка |
|---|---|---|
| Договорни страни | работодавач (назив, седиште, ЕМБС, застапник) и работник (име, адреса, ЕМБГ) | погрешен застапник, стара адреса |
| Датум на почеток | денот кога работникот почнува со работа | договорот се потпишува по првиот работен ден |
| Работно место и опис | назив на работното место и работни задачи | само назив, без опис |
| Место на работа | адреса; ако работата е на повеќе места, така се наведува | не е уредена работата од дома или на терен |
| Работно време | полно (40 часа неделно) или скратено, со распоред | не пишува дали е полно или скратено |
| Плата и ден на исплата | основна бруто плата, додатоци и ден во месецот за исплата | плата само како нето, без ден на исплата |
| Одмор | годишен одмор, дневен и неделен одмор | нема упатување на колективниот договор |
| Отказен рок | рокови за двете страни | отказен рок за работникот подолг од три месеци |
| Пробна работа | само ако е договорена, со траење | пробна работа подолга од шест месеци |
| Траење | неопределено, или определено со краен датум | договор на определено без краен датум |
Платата во договорот не смее да биде под минималната: од платата за март 2026 таа изнесува 38.507 ден. бруто, односно 26.046 ден. нето. Препорачливо е основната плата да се наведе како бруто износ, бидејќи придонесите (28%) и данокот се пресметуваат од бруто; што значи бруто, а што нето, проверете во текстот за минималната плата или директно во калкулаторот за плата.
Определено наспроти неопределено време
Правило е договорот на неопределено време. Договорот на определено време се користи за работа што по природа е временски ограничена — замена на отсутен работник, сезонска работа, проект — и има строг лимит: сите договори на определено време со ист работник, со сите продолжувања, може да траат најмногу 5 години. По тој рок работниот однос се смета за склучен на неопределено време (чл. 46).
| Определено време | Неопределено време | |
|---|---|---|
| Траење | до краен датум или настан (на пример враќање на отсутниот работник); вкупно најмногу 5 години | без краен датум |
| Продолжување | можно, но секое продолжување се брои во 5-те години | не е потребно |
| По истекот на 5 години | преминува во неопределено време | — |
| Престанок | со истекот на рокот, без отказ; порано — само како кај секој договор (отказ, спогодба) | отказ со отказен рок, спогодба, други основи од ЗРО |
| Пробна работа | може, до шест месеци | може, до шест месеци |
| Плата, одмор, боледување, регрес | исти права како на неопределено | — |
Двете грешки што најчесто ги наоѓа инспекцијата: договор на определено време без краен датум и низа продолжувања што преку 5 години се претвораат во „вечно привремен“ работник.
Пробна работа: до шест месеци (чл. 60)
Пробната работа мора да биде договорена писмено, во самиот договор за вработување, со наведено траење. Според ЗРО чл. 60 таа може да трае најмногу шест месеци. Пробната работа не е посебен вид договор — работникот е вработен и пријавен од првиот ден со сите права — туку период во кој двете страни проверуваат дали соработката функционира; ако работникот не ја помине пробната работа, договорот престанува на начинот уреден во договорот и во ЗРО.
Отказен рок
- Работникот што дава отказ има отказен рок од еден месец; со договорот може да се уговори подолг, но најмногу три месеци.
- Работодавачот што дава отказ по правило има отказен рок од еден месец, а во посебни случаи (технолошки вишок на поголем број работници) два месеца.
- Договорот на определено време престанува со истекот на рокот, без отказ и без отказен рок.
За време на отказниот рок работникот го задржува правото на годишен одмор, а неискористените денови се користат по договор или се исплатуваат.
Пријава во АВРСМ пред првиот ден
Потпишан договор не е доволен: работникот мора да биде пријавен во Агенцијата за вработување (АВРСМ, образец М1) пред првиот работен ден. Инспекторот на терен го проверува токму тоа — работник што работи, а нема пријава, е непријавен работник, без оглед на тоа што договорот е „подготвен“. Редоследот е: потпишување на договорот → пријава М1 → првиот ден на работа. При престанок се одјавува со образец М2.
Најчести грешки
- Работникот почнува со работа, а договорот се потпишува „кога ќе се стигне“.
- Пријава во АВРСМ по првиот работен ден.
- Плата под минималната од 38.507 ден. бруто.
- Договор на определено време што се обновува со години, преку лимитот од 5 години.
- Пробна работа подолга од шест месеци или неспомената во договорот.
- Отказен рок за работникот подолг од три месеци.
- Нема ден на исплата на платата или платата е наведена само во нето.
- Опис на работно место што не одговара на вистинската работа.
Образецот клаузула по клаузула
Двата обрасца на merot.com имаат иста структура; разликата е во клаузулата за траење и во начинот на престанок. Редоследот:
- Договорни страни — работодавач со ЕМБС и застапник, работник со ЕМБГ и адреса.
- Предмет на договорот — засновање работен однос и датум на почеток.
- Траење — кај неопределено: „на неопределено време“; кај определено: „на определено време од ___ до ___“ или „до враќање на работникот ___ од отсуство“, со напомена дека вкупното траење не може да надмине 5 години.
- Пробна работа — дали е договорена и колку трае (до шест месеци).
- Работно место и опис на работните задачи.
- Место на работа — седиште, друга локација, работа од дома.
- Работно време — полно (40 часа неделно) или скратено, распоред, прекувремена работа само по писмен налог.
- Плата — основна бруто плата, додатоци (минат труд, прекувремена, ноќна работа), ден на исплата.
- Одмор — годишен одмор според ЗРО и колективниот договор, дневен и неделен одмор.
- Отсуства — боледување, платено и неплатено отсуство, упатување на закон и колективен договор.
- Обврски на работникот и на работодавачот — безбедност и здравје при работа, доверливост, заштита на податоци.
- Престанок и отказен рок — кај неопределено: рокови за двете страни; кај определено: истек на рокот и можност за порано престанување.
- Завршни одредби — колективен договор што се применува, решавање спорови, број на примероци.
- Датум и потписи.
Обрасците се достапни за преземање: договор за вработување на определено време и договор за вработување на неопределено време, а сите обрасци се на /obrasci/. Ако размислувате наместо вработување да склучите договор за дело, прво прочитајте кога договорот за дело е забранет.
Често поставувани прашања
Може ли договорот на определено време да се продолжува? Да, но сите продолжувања со ист работник заедно не смеат да надминат 5 години. По тој рок работниот однос станува на неопределено време.
Дали пробната работа може да трае повеќе од шест месеци? Не. ЗРО чл. 60 дозволува пробна работа до шест месеци и таа мора да биде наведена во договорот; неспомената пробна работа не постои.
Мора ли договорот да биде писмен и кога се потпишува? Да. Договорот се склучува во писмена форма и се потпишува пред почетокот на работата, а работникот се пријавува во АВРСМ пред првиот работен ден.
Дали платата во договорот се пишува бруто или нето? Законот бара податоци за платата; во пракса се наведува основната бруто плата, бидејќи од неа се пресметуваат придонесите и данокот, а бруто износот не смее да биде под минималната плата од 38.507 ден.
Дали работникот на определено време има исти права? Да — плата, годишен одмор, боледување и регрес се исти како кај работник на неопределено време; разликата е само во траењето и начинот на престанок.
Во Merot HRS податоците од договорот — работно место, плата, датум на почеток, траење и пробна работа — се водат во досието на вработениот и директно влегуваат во пресметката на платата, па истекот на договор на определено време или на пробната работа не ве изненадува. Погледнете го Merot HRS.
Извори
- Закон за работните односи (ЗРО), чл. 28, чл. 46 и чл. 60
- Закон за минимална плата и Одлука за минималната плата 2026 (Сл. весник 63/2026)
- Агенција за вработување на Република Северна Македонија (АВРСМ)
- Државен инспекторат за труд — https://dit.gov.mk
- Образец: договор за вработување на определено време
- Образец: договор за вработување на неопределено време
- Минимална плата во Македонија 2026
- Merot HRS