При отказ од деловни причини (технолошки вишок) работникот има право на испратнина од една до шест нето плати, зависно од годините стаж кај работодавачот (ЗРО чл. 97). При заминување во пензија, според ОКД за приватниот сектор, следува отпремнина во висина од две просечни месечни нето плати исплатени во РСМ, што со просекот за април–јуни 2026 година (48.901 ден.) е околу 97.800 ден. До износот утврден со закон или колективен договор отпремнината по правило не се оданочува.
Два вида отпремнина: за отказ и за пензија
Во практиката „отпремнина“ се користи за две различни исплати:
- Испратнина при отказ од деловни причини (технолошки вишок): ја уредува Законот за работните односи во чл. 97, а износот зависи од стажот кај работодавачот.
- Отпремнина при заминување во пензија: ја уредува Општиот колективен договор за приватниот сектор и не зависи од стажот.
Двете имаат различна основица и различен начин на пресметка, па ги објаснуваме одделно.
Испратнина при отказ од деловни причини: табела по ЗРО чл. 97
Кога работодавачот дава отказ од деловни причини (економски, организациски или технолошки), работникот има право на испратнина според годините работа кај тој работодавач.
| Години стаж кај работодавачот | Испратнина |
|---|---|
| до 5 години | 1 нето плата |
| од 5 до 10 години | 2 нето плати |
| од 10 до 15 години | 3 нето плати |
| од 15 до 20 години | 4 нето плати |
| од 20 до 25 години | 5 нето плати |
| над 25 години | 6 нето плати |
Основица: просечната нето плата на работникот исплатена во последните шест месеци пред отказот, но не помалку од 50% од просечната нето плата во РСМ исплатена во месецот пред престанокот.
Рок: испратнината се исплатува на последниот ден од работниот однос.
Пример: 12 години стаж
Работник со 12 години стаж кај работодавачот спаѓа во групата од 10 до 15 години и има право на 3 нето плати. Ако просечната нето плата во последните шест месеци е 45.000 ден., испратнината е 3 × 45.000 = 135.000 ден. Ако истиот работник има 16 години стаж, следуваат 4 нето плати, односно 180.000 ден.
Долна граница: 50% од просечната нето плата во државата
Основицата не смее да биде пониска од половина од просечната нето плата во РСМ за месецот пред престанокот. Со последниот објавен податок на ДЗС (јуни 2026: 48.381 ден.) таа граница е околу 24.190 ден. по плата. Границата е важна за работници со скратено работно време или ниски плати: ако нивниот шестмесечен просек е под неа, како основица се зема долната граница. За работник со полно работно време на минимална плата (26.046 ден. нето) основицата останува неговата плата, бидејќи е над границата.
Износот за вашиот случај пресметајте го на калкулаторот за отпремнина.
Отпремнина при заминување во пензија
Според ОКД за приватниот сектор, работникот што заминува во пензија има право на отпремнина во висина од две просечни месечни нето плати исплатени во РСМ, според податоците на ДЗС. Со просекот за април, мај и јуни 2026 година (48.901 ден.) тоа е околу 97.800 ден. Точниот износ зависи од последните објавени податоци во моментот на пензионирањето.
Отпремнината за пензија не зависи од стажот и не се пресметува на платата на работникот, туку на просечната плата во државата. Се исплатува при престанокот на работниот однос поради пензионирање; точниот рок го уредуваат колективниот договор и актите на работодавачот.
Работникот што заминува во пензија има право и на пропорционален годишен одмор за таа година; повеќе во текстот за годишен одмор пред пензионирање.
Данок и придонеси на отпремнината
Општото правило е дека испратнината и отпремнината до износот утврден со закон, односно со колективен договор, не подлежат на данок на личен доход и придонеси. Делот што работодавачот го исплатува над тој износ се третира како приход на работникот и се оданочува со 10%. Бидејќи третманот зависи од точниот основ и износ, потврдете ја пресметката со сметководителот пред исплатата. Основните поими за бруто, нето и просечна плата се објаснети во водичот за плата во Македонија 2026.
Постапка, отказен рок и документација
Отказот од деловни причини е формална постапка и работодавачот треба да го документира секој чекор:
- Писмен отказ со образложение. Во одлуката за отказ се наведуваат деловните причини и датумот на престанок.
- Отказен рок. Кога отказот го дава работодавачот, рокот е по правило еден месец, а во посебни случаи два месеци. Работникот ги задржува сите права во тој период, вклучувајќи го и годишниот одмор.
- Пресметка на испратнината. Се утврдуваат годините стаж кај работодавачот и просечната нето плата во последните шест месеци, и се проверува долната граница од 50% од просечната плата во државата.
- Исплата на последниот ден. Испратнината се исплатува на последниот ден од работниот однос, заедно со последната плата и надоместот за неискористен годишен одмор.
- Одјава од осигурување во Агенцијата за вработување (образец М1/М2) и издавање на документите на работникот.
Во досието на работникот треба да останат одлуката за отказ, пресметката на испратнината со основицата и бројот на плати, доказот за исплата и одјавата од осигурување. Тоа е и документацијата што ја бара Државниот инспекторат за труд при контрола.
Често поставувани прашања
Дали следува испратнина ако сам дадам отказ?
Не. Испратнината по ЗРО чл. 97 следува при отказ од страна на работодавачот од деловни причини. При отказ од работникот нема испратнина, но остануваат правата на последна плата и надомест за неискористен годишен одмор.
Колку е отпремнината за пензија во 2026 година?
Според ОКД за приватниот сектор, две просечни месечни нето плати во РСМ. Со просекот за април–јуни 2026 (48.901 ден.) тоа е околу 97.800 ден.; износот се менува со секоја нова објава на ДЗС.
Кои години стаж се бројат за испратнината?
Годините работа кај работодавачот што го дава отказот, не вкупниот работен стаж. Тоа е разлика во однос на минатиот труд, каде што се брои целиот стаж.
Дали отпремнината се оданочува?
По општото правило, до законскиот, односно договорениот износ не се плаќаат данок и придонеси; делот над тој износ се оданочува со 10%. Потврдете со сметководителот.
Кога се исплатува испратнината?
На последниот ден од работниот однос.
Во Merot HRS престанокот на работниот однос се води како постапка: системот ги брои годините стаж кај работодавачот, го пресметува шестмесечниот просек и долната граница, ја вклучува испратнината и неискористениот одмор во последната плата и ја подготвува одјавата. Погледнете го Merot HRS.
Извори
- Закон за работните односи (пречистен текст, Сл. весник 74/2015 и измени), чл. 97
- Општ колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството (ОКД)
- Закон за данокот на личен доход
- Државен завод за статистика, просечна нето плата: https://www.stat.mk
- Калкулатор за отпремнина
- Плата во Македонија 2026: водич
- Годишен одмор во отказен рок и пред пензионирање
- Merot HRS