Минатиот труд е додаток на платата од 0,5% од основната плата за секоја полна година работен стаж, утврден со Општиот колективен договор за приватниот сектор; истата стапка важи и во јавниот сектор. Се брои вкупниот стаж на осигурување евидентиран во ПИОМ, а не само годините кај сегашниот работодавач. Работник со 12 години стаж и основна плата од 40.000 ден. добива 6%, односно 2.400 ден. месечно повеќе во бруто платата.
Што е минат труд и каде е уреден
Минатиот труд (додаток за работен стаж) е дел од платата што расте со годините работа. Посебен „закон за минат труд“ не постои: Законот за работните односи предвидува дека платата се состои од основна плата, дел за работна успешност и додатоци, а висината на додатокот за минат труд ја утврдуваат колективните договори. За приватниот сектор ОКД ја определува на 0,5% од основната плата за секоја полна година работен стаж; во јавниот сектор стапката е иста.
Додатокот се пресметува на основната плата и се исплатува секој месец како составен дел од бруто платата.
Што се брои како стаж
Се брои вкупниот работен стаж, односно стажот на осигурување: сите години за кои работникот бил пријавен во задолжително социјално осигурување (пријавите М1/М2 кај претходните работодавачи), а не само годините во сегашната фирма. Официјалниот извор е евиденцијата на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ).
Се сметаат само полни години. Работник со 12 години и 8 месеци стаж добива додаток за 12 години, а за 13 години од моментот кога ќе ги наврши.
Формула и табела со примери
Формулата е:
додаток за минат труд = основна плата × 0,5% × полни години стаж
Табелата ги прикажува месечните износи за три основни плати и три нивоа на стаж.
| Полни години стаж | Процент | Основна плата 30.000 ден. | Основна плата 40.000 ден. | Основна плата 60.000 ден. |
|---|---|---|---|---|
| 5 | 2,5% | 750 ден. | 1.000 ден. | 1.500 ден. |
| 12 | 6% | 1.800 ден. | 2.400 ден. | 3.600 ден. |
| 25 | 12,5% | 3.750 ден. | 5.000 ден. | 7.500 ден. |
На годишно ниво (12 плати) ефектот е значителен:
| Полни години стаж | Основна плата 30.000 ден. | Основна плата 40.000 ден. | Основна плата 60.000 ден. |
|---|---|---|---|
| 5 | 9.000 ден. | 12.000 ден. | 18.000 ден. |
| 12 | 21.600 ден. | 28.800 ден. | 43.200 ден. |
| 25 | 45.000 ден. | 60.000 ден. | 90.000 ден. |
Својот износ пресметајте го на калкулаторот за минат труд.
Бруто наспроти нето: колку останува во џеб
Додатокот за минат труд се додава на бруто платата, па на него се пресметуваат придонесите и данокот како на секој друг дел од платата: од платата за јули 2026 придонесите се вкупно 28% (пензиско и инвалидско 19,9%, здравствено 7,5%, вработување 0,5% и дополнителен придонес за здравство 0,1%), а данокот на личен доход е 10%. Бидејќи личното ослободување веќе е искористено на основната плата, целиот додаток се оданочува.
Практично, нето ефектот е приближно 65% од бруто додатокот: 2.400 ден. бруто за 12 години стаж се околу 1.555 ден. нето месечно, а 5.000 ден. бруто за 25 години околу 3.240 ден. нето. Целата пресметка од бруто до нето можете да ја направите на калкулаторот за плата.
Годишнина: кога се менува процентот
Секоја година кога работникот ќе наврши уште една полна година стаж, процентот се зголемува за 0,5. Тоа не се случува само на 1 јануари: секој вработен има свој датум според вкупниот стаж, па кадровската евиденција треба да се ажурира во месецот кога поминува годишнината. Пропуштена годишнина значи плата помала од договорената и разлика што подоцна треба да се доплати.
Како се докажува: потврда за минат труд
Работодавачот го утврдува стажот при вработувањето и го евидентира во досието на работникот. Доказ е:
- извод од евиденцијата на ПИОМ за стажот на осигурување, кој ги опфаќа сите пријави и одјави кај претходните работодавачи;
- потврда за работен стаж од претходен работодавач, кога е потребно да се потврди конкретен период.
Изводот од ПИОМ е меродавен, бидејќи го опфаќа вкупниот стаж, а не само последната фирма. Кога работникот ќе донесе нов доказ за стаж што претходно не бил евидентиран, работодавачот ја коригира пресметката од наредната плата.
Како изгледа на платниот лист и во софтверот за плати
На платниот лист минатиот труд е посебна ставка: „додаток за минат труд“ со процентот (на пример 6%) и износот (2.400 ден.), веднаш под основната плата. Збирот на основната плата, додатокот за минат труд и другите додатоци е бруто платата од која се одбиваат придонесите и данокот.
Во софтверот за плати податокот се внесува еднаш: датумот на почеток на работниот однос и претходниот стаж во години и месеци. Системот потоа сам ги брои полните години, го зголемува процентот на годишнината и го прикажува додатокот на платниот лист и во пресметката за МПИН. Така се избегнуваат двете најчести грешки: заборавена годишнина и стаж пресметан само кај сегашниот работодавач.
Често поставувани прашања
Дали се брои стажот кај претходните работодавачи?
Да. Минатиот труд се пресметува на вкупниот стаж на осигурување евидентиран во ПИОМ, без оглед кај колку работодавачи е остварен.
Дали работодавачот е должен да исплатува минат труд?
Да. ОКД за приватниот сектор го предвидува како додаток на платата од 0,5% за секоја полна година стаж, а колективен договор на ниво на дејност или работодавач може да уреди поповолни услови.
Колку изнесува минатиот труд за 20 години стаж?
20 × 0,5% = 10% од основната плата. Со основна плата од 40.000 ден. тоа се 4.000 ден. бруто месечно.
Дали се брои половина година?
Не. Се сметаат само полни години; месеците над полната година се бројат кога ќе се наврши следната.
Постои ли посебен закон за минат труд?
Не. Правото произлегува од колективните договори (ОКД за приватниот сектор и колективните договори на ниво на дејност), додека Законот за работните односи го уредува составот на платата општо.
Во Merot HRS стажот се внесува еднаш, а системот ги брои полните години, го ажурира процентот на годишнината и го прикажува додатокот за минат труд на платниот лист и во МПИН пресметката. Погледнете го модулот за плати.
Извори
- Општ колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството (ОКД)
- Закон за работните односи (пречистен текст, Сл. весник 74/2015 и измени)
- Стапки на придонесите од платата за јули 2026 (Сл. весник 148/2026)
- Фонд за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ): извод од евиденцијата за стаж
- Калкулатор за минат труд
- Калкулатор за плата
- Merot HRS, модул за плати