Електронското фактурирање во Македонија преминува од доброволна практика во законска обврска, преку централната платформа е-Фактура на УЈП. Тест платформата работи од јануари 2026, а Предлог-законот за електронско фактурирање, објавен на ЕНЕР во август 2026, предвидува доброволна примена од 1 октомври 2026 и задолжително издавање и прием за сите ДДВ обврзници од 1 април 2027. Овој водич ги опфаќа роковите, правната рамка, техничките барања, казните и што треба да направи една фирма или сметководствено биро до тогаш.
Роковите според предлог-законот (август 2026)
Министерството за финансии го објави Предлог-законот за електронско фактурирање на Единствениот национален електронски регистар на прописи (ЕНЕР) во август 2026 и отвори јавна консултација. Предлог-текстот предвидува фазна примена:
| Датум | Обврска |
|---|---|
| 1 октомври 2026 | доброволна примена преку системот е-Фактура на УЈП |
| 1 април 2027 | задолжително издавање и прием на е-фактури за сите ДДВ обврзници, без оглед на големината |
| 1 јули 2027 | правни лица што не се ДДВ обврзници, а вршат дејност |
| 1 октомври 2027 | буџетски корисници и институции |
| 1 јануари 2028 | сите останати субјекти |
До донесувањето на законот датумите се предлог и може да се променат; првичниот план на УЈП за задолжителна примена од 1 октомври 2026 е поместен со предлог-текстот. Она што не се менува е механизмот: по задолжителната примена фактурата испратена само како PDF по е-пошта не е даночен документ. Фактурата мора:
- да биде составена како структуриран електронски документ по спецификацијата на УЈП,
- да биде потпишана со квалификуван сертификат на даночниот обврзник,
- да биде доставена до централната платформа на УЈП за валидација,
- по успешна валидација да добие единствен идентификатор и QR код; дури тогаш е издадена и може да се испрати до примачот, кој ја прифаќа или одбива во системот.
Македонскиот модел е централизиран clearance (по примерот на српската СЕФ платформа), не децентрализиран Peppol модел. Готовинските B2C трансакции остануваат под режимот на фискални каси и не се во опфат на обврската. Како да се приклучите на тест платформата и што да тестирате: е-Фактура тест.
Што е е-фактура?
е-Фактура е дигитален документ кој ги содржи истите податоци како класичната хартиена фактура, но во електронски формат. Има иста правна важност како хартиената фактура и е целосно признаена од УЈП.
е-Фактурата не е скениран документ или PDF — таа е структуриран електронски запис со машински читливи податоци.
Законска рамка во Македонија
Предлог-закон за електронско фактурирање
Предлог-законот ги уредува електронската фактура, системот за е-фактурирање, правата и обврските на корисниците, издавањето, валидацијата, приемот, прифаќањето, одбивањето, сторнирањето, исправката и чувањето на електронските фактури, како и алтернативните начини на фактурирање кога системот не е достапен. Две одредби ја менуваат секојдневната работа: секоја фактура ја потпишува самиот даночен обврзник со квалификуван сертификат, а примачот активно ја прифаќа или одбива фактурата во системот. Текстот е во јавна консултација на ЕНЕР; по донесувањето ќе следат подзаконските акти со техничките детали.
Закон за данок на додадена вредност (ЗДДВ)
Согласно Член 53 од ЗДДВ, секоја фактура мора да содржи:
- Назив, седиште и адреса на издавачот и на примачот
- ЕДБ на издавачот; ЕДБ на примачот (ако е ДДВ обврзник)
- Реден број на фактурата
- Датум на издавање и датум на промет (ако се различни)
- Опис на стоки/услуги — количина, мерна единица, единечна цена
- Рабат / попуст (ако има)
- Основица за ДДВ по стапки
- Стапка на ДДВ и износ на ДДВ по основица
- Вкупен износ за плаќање
Услови за валидност
За е-фактурата да биде правно важечка:
- Автентичност — мора да се потврди идентитетот на издавачот (дигитален потпис)
- Интегритет — содржината не смее да биде изменета по издавањето
- Читливост — мора да може да се прочита во човечки читлив формат
- Чување — минимум 10 години во оригиналниот структуриран (XML) формат, не само како PDF копија. Обврската за архивирање останува кај даночниот обврзник дури и кога УЈП ја валидирал фактурата.
Казни за неусогласеност
Согласно ЗДДВ и Законот за прекршоци, неусогласеноста со обврските за фактурирање носи парични казни, тиерувани според големината на правното лице (ориентациони рангови по прекршок):
| Големина на правно лице | Казна по прекршок (приближно) |
|---|---|
| Микро трговец | ≈ 300 – 1.000 EUR |
| Мал трговец | ≈ 600 – 2.000 EUR |
| Среден трговец | ≈ 1.800 – 6.000 EUR |
| Голем трговец | ≈ 3.000 – 10.000 EUR |
Покрај паричната казна, неусогласената фактура може да го поништи правото на одбивање на влезен ДДВ за примачот.
е-Фактура ≠ ДДВ пријава (ДДВ-04)
Двата процеси постојат паралелно и не се заменуваат меѓусебно:
- е-Фактура — фактура по фактура, доставена до УЈП за валидација во реално време (clearance модел).
- ДДВ-04 — периодична (месечна или тримесечна) ДДВ пријава која ги сумира сите промети за периодот, со пресметана разлика за плаќање или враќање.
ДДВ стапки во Македонија (важечки кон април 2026)
| Стапка | Примена |
|---|---|
| 18% | Стандардна стапка — повеќето стоки и услуги |
| 10% | Угостителски услуги и подготвена храна за консумирање; привремено за одредени горива (продолжено до 20.04.2026) |
| 5% | Основни прехранбени производи, лекови, учебници и стручна литература, земјоделски производи, прв стан, компјутерска опрема и слично |
| 0% | Извоз, меѓународен превоз |
Стапките се менуваат повремено — секогаш проверете на ujp.gov.mk пред пресметка.
Задолжителни елементи на фактура
Секоја фактура во Македонија мора да содржи:
Податоци за издавачот
- Полн назив на фирмата
- ЕДБ (Единствен Даночен Број)
- ЕМБС (Единствен Матичен Број на Субјект)
- Адреса на седиште
- Банкарска сметка
Податоци за примачот
- Полн назив
- ЕДБ (ако е даночен обврзник)
- Адреса
Податоци за прометот
- Реден број на фактурата
- Датум на издавање
- Датум на промет (ако е различен)
- Опис на секоја ставка
- Количина и единечна цена
- Рабат/попуст (ако има)
- Основица за ДДВ по стапки
- Износ на ДДВ по стапки
- Вкупен износ
Предности на е-фактурирање
1. Брзина
Фактурата стигнува моментално — нема пошта, нема чекање. Примачот може веднаш да ја прегледа и да ја прокнижи.
2. Заштеда на трошоци
- Нема печатење (хартија, тонер)
- Нема пликови и поштарина
- Помалку рачна работа (автоматско книжење)
- Помал простор за архива
Пресметка: Компанија со 100 фактури месечно заштедува ~500 МКД/месец само на печатење и пошта, плус значително време.
3. Точност
Автоматската пресметка на ДДВ и вкупни износи елиминира грешки кои се чести при рачно внесување.
4. Следливост
Знаете точно кога фактурата е испратена, примена и прочитана. Можете да следите кои фактури се платени и кои не.
5. Побрза наплата
Компаниите кои користат е-фактури добиваат плаќање просечно 5-10 дена побрзо, бидејќи примачот ја добива фактурата моментално.
6. Екологија
Помалку хартија = помалку сечење дрвја. За компании со голем обем, ова е значителен еколошки придонес.
Формати на е-фактура
До задолжителната примена (доброволно, од 1 октомври 2026 преку системот на УЈП)
- PDF — визуелно идентичен со хартиената фактура, лесен за читање, но не е автоматски книжлив.
- XML (UBL) — структуриран формат кој овозможува автоматско книжење.
- PDF + XML хибрид — некои системи нудат комбинација.
По задолжителната примена (за ДДВ обврзници од 1 април 2027)
Единствениот валиден правен формат е структуриран електронски документ по спецификацијата на УЈП, потпишан со квалификуван сертификат и доставен до централната платформа за валидација. PDF копијата постои само како визуелизација на структурираниот документ — таа сама по себе не претставува даночна фактура.
УЈП ја објавува техничката спецификација на efakturawiki.ujp.gov.mk (формат на документот, потпис, API за издавање, прием, прифаќање, одбивање и сторно). Софтверот за фактурирање што го користите треба да ја следи спецификацијата и да дава ажурирања до 1 октомври 2026.
Процес на е-фактурирање
Чекор 1: Креирање
Во сметководствениот софтвер креирајте фактура со сите задолжителни елементи.
Чекор 2: Валидација
Системот проверува дали сите полиња се пополнети правилно (ЕДБ формат, ДДВ пресметка, итн.).
Чекор 3: Доставување до УЈП
Структурираниот документ, потпишан со квалификуван сертификат, се доставува преку API до централната платформа на УЈП. По успешна валидација, фактурата е правно издадена и може да се испрати до примачот (заедно со PDF визуелизација).
Чекор 4: Потврда
Примачот потврдува прием. Некои системи автоматски го прават ова.
Чекор 5: Книжење
Фактурата се книжи во сметководството — кај издавачот како приход, кај примачот како расход.
Чекор 6: Плаќање
Примачот ја плаќа фактурата до рокот. Системот го следи статусот.
Чекор 7: Архивирање
Фактурата се чува минимум 10 години, дигитално.
Merot Finance — е-фактурирање за Македонија
Merot Finance нуди е-фактурирање за македонски компании и сметководствени бироа:
Функционалности:
- Креирање фактури со сите законски полиња
- Автоматска ДДВ пресметка по стапки
- Испраќање по email со PDF прилог
- Следење на статус — испратена, видена, платена
- Автоматско книжење — интеграција со главна книга
- Повторувачки фактури — за месечни услуги
- Кредитни белешки — за корекции
- Извештаи — отворени побарувања, ДДВ пресметка, старосна структура
- Мулти-валута — MKD и EUR
Усогласеност:
- Сите фактури содржат задолжителни елементи по ЗДДВ
- Автоматско нумерирање (без празнини)
- Дигитално архивирање
- Извоз за даночна пријава
Често поставувани прашања
Кога станува задолжителна е-фактурата во Македонија? Според предлог-законот од август 2026: доброволно од 1 октомври 2026, задолжително за сите ДДВ обврзници од 1 април 2027, за правни лица што не се ДДВ обврзници од 1 јули 2027, за буџетските корисници од 1 октомври 2027 и за сите останати од 1 јануари 2028.
Кој закон ја регулира е-фактурата? Предлог-законот за електронско фактурирање (Министерство за финансии, ЕНЕР, август 2026), заедно со Законот за ДДВ, кој ја пропишува задолжителната содржина на фактурата (член 53). До донесувањето на законот важи Законот за ДДВ, а системот е-Фактура се користи доброволно и за тестирање.
Дали PDF фактурата ќе важи? По задолжителната примена не: даночен документ е само фактурата валидирана од платформата на УЈП, со единствен идентификатор и QR код. PDF останува визуелизација.
Како да се подготвам? Регистрирајте се на тест платформата, тестирајте издавање, прием, прифаќање, одбивање и сторно со даночните индикатори што ги користите, и проверете дали софтверот го чува идентификаторот и архивира 10 години. Чекорите се во е-Фактура тест: како да ја пробате платформата на УЈП.
Заклучок
е-Фактурирањето не е само модерен тренд — тоа е ефикасен начин на работење кој заштедува време, пари и ги намалува грешките. За македонските компании, преминот кон е-фактури е лесен со правилен софтвер.
Merot Finance го прави овој процес едноставен — од креирање до наплата, на едно место.
Објавено од Merot Тим | Ажурирано септември 2026 според Предлог-законот за електронско фактурирање (ЕНЕР, август 2026) и известувањата на УЈП за тест фазите; претходно ажурирано мај 2026 (последно ажурирање за роковите и техничките барања — стапката на ДДВ од 10% за горива привремено важи до 20.04.2026; роковите за е-Фактура: пилот од 1.1.2026, задолжителна примена од 1.10.2026)
За официјални информации за е-Фактура, ДДВ и фактурирање, посетете ujp.gov.mk. По објавувањето на финалната техничка спецификација од УЈП, овој водич ќе биде дополнително ажуриран.