Сметководство

е-Фактура во Македонија 2026/2027: статус, рокови и што да направите сега

Merot Team8 мин. читање
е-Фактура во Македонија 2026/2027: статус, рокови и што да направите сега

Ажурирано: 20 октомври 2026 — според Предлог-законот за електронско фактурирање (ЕНЕР) и известувањата на УЈП.

Накратко: доброволната примена на е-Фактура, планирана за 1 октомври 2026, не започна. Законот за електронско фактурирање сè уште не е донесен, а системот на УЈП и понатаму работи само како тест платформа. Предлог-законот и натаму предвидува задолжително издавање и прием на е-фактури за ДДВ обврзниците од 1 април 2027, но тој датум ќе биде конечен дури кога законот ќе се изгласа и ќе се објави во „Службен весник“. Времето до тогаш е за тестирање, а не за чекање.

Каде сме во октомври 2026

  • Законот не е донесен. Министерството за финансии го објави Предлог-законот за електронско фактурирање на ЕНЕР на 12 август 2026 (документите, верзија 1.1, се од 21 август). Јавната консултација собра коментари до втората половина на септември, меѓу другите од Стопанската комора на Северна Македонија. До 20 октомври 2026 не најдовме утврден предлог од Владата, постапка во Собранието ниту закон објавен во „Службен весник“; на ЕНЕР прописот сè уште е објавен како предлог (нацрт).
  • 1 октомври 2026 помина без старт. Нацртот предвидуваше од 01.10.2026 субјектите доброволно да се регистрираат за издавање и прием на е-фактури, а законот да се применува од истиот датум. Без донесен закон доброволната фаза не можеше да започне, а УЈП не објави продукциски старт. Нов датум за доброволната фаза засега не е објавен.
  • Што кажа УЈП. Директорката на УЈП, м-р Елена Петрова, на 11 септември 2026 (панел на „Охрид 2026“) изјави дека законот треба да биде донесен до крајот на 2026 година, кога треба да започне и доброволното користење, а задолжителната примена по фази се очекува во текот на 2027 година.
  • Тест платформата е активна. УЈП и во октомври го надградува системот: нови верзии на клиентската апликација и browser додатокот (2 и 6 октомври), нова привилегија за регистрација на интернет продавници (6 октомври), проширени JSON примери и swagger.json за преземање (8 октомври), нови атрибути и референтни документи кај фактурата (15 октомври).

Рокови: што е планирано, што е сменето

Датум Кој Статус (20.10.2026)
1 јануари 2026 тест платформа (прва фаза) започна; втора фаза мај, трета фаза јуни 2026
12 август 2026 Предлог-закон на ЕНЕР јавна консултација; законот не е донесен
1 октомври 2026 доброволна регистрација и примена не започна; нов датум не е објавен
1 април 2027 ДДВ обврзници (вклучително јавни претпријатија и државни/општински друштва) задолжително по нацртот; не е конечно
1 јули 2027 правни лица што не се ДДВ обврзници, а вршат стопанска дејност по нацртот
1 октомври 2027 буџетски корисници, непрофитни институции финансирани од државата/општините, НБРСМ по нацртот
1 јануари 2028 сите останати субјекти што вршат трансакции по нацртот

Првичниот план, најавен во 2025, беше задолжителна примена од 1 октомври 2026. Нацртот од август 2026 го претвори тој датум во доброволен почеток, а задолжителноста ја помести во април 2027. Бидејќи законот доцни, следете ги конечните датуми во текстот што ќе го утврди Владата.

Што ќе бара законот (според нацртот)

  • Една централна платформа. УЈП го води системот за е-фактура: прием, валидација, доделување единствен идентификатор на фактура (ЕИФ) и временски жиг, прифаќање, одбивање, исправка, сторно и чување. Пристап преку API (директна интеграција со вашиот софтвер), клиентска апликација, веб апликација и мобилна апликација.
  • Правно валидна е само фактурата од системот: издадена во структуриран електронски формат, потпишана со квалификуван сертификат и валидирана (со ЕИФ и временски жиг). PDF по е-пошта повеќе не е фактура; печатената верзија од системот има QR код за проверка.
  • Прифаќање или одбивање до 10-ти во месецот по месецот на трансакцијата. Ако примачот не одговори, фактурата се смета за прифатена.
  • Исправка и сторно само од издавачот, преку нова е-фактура со упатување на старата, и не по поднесувањето на годишната сметка за ДДВ.
  • Поврзани документи (испратница, повратница) се евидентираат во системот во рок од 2 дена од трансакцијата.
  • Алтернативно фактурирање: ако системот не работи 24 часа непрекинато, се издава на хартија или надвор од системот, а фактурите се доставуваат во рок од 5 работни дена по враќањето на системот.
  • Надвор од обврската: промет со фискална сметка (освен фактура за готовински промет на барање), јавни набавки во одбраната и безбедноста и одредени банкарски и финансиски услуги ослободени од ДДВ. Крајните потрошувачи не примаат е-фактури.
  • Внимание при доброволна регистрација: кој ќе се регистрира доброволно, од тој ден мора сите фактури да ги издава преку системот. Регистрирајте се дури кога софтверот и процесите се спремни.
  • Казни (нацрт, член 20): за правно лице од 300–1.000 EUR (микро) до 3.000–10.000 EUR (голем трговец), плус глоба за одговорното лице; за неиздадена е-фактура, неевидентиран поврзан документ, погрешен тип документ и слично.
  • Подзаконски акти (постапки, форма и содржина на документите) во рок од 3 месеци по влегувањето во сила на законот.

Технички стандард: JSON на УЈП, не UBL

Македонскиот систем е централизиран clearance модел: секоја фактура поминува преку УЈП пред да стигне до купувачот. Спецификацијата на efakturawiki.ujp.gov.mk е сопствена JSON структура на УЈП, а барањата се потпишуваат како JWS (RS256) со квалификуван сертификат издаден во Македонија (софтверски или на USB токен). Во објавената документација нема UBL 2.1 или EN 16931 формат, иако некои водичи на интернет го тврдат тоа. Значи е потребна интеграција по спецификацијата на УЈП, а не генерички Peppol/UBL извоз.

На тест платформата досега се воведени повеќе од 20 типови документи (фактура, книжно одобрение и задолжение, авансна фактура, времена ситуација, фактура/испратница, фактура кон физичко лице и кон странско лице, увоз, самофактурирање и други), детални даночни индикатори за ДДВ, корекција, сторно и внес на одбивка на влезен ДДВ.

Што да направите сега (чек-листа)

  1. Квалификуван сертификат за фирмата и за секое лице што ќе потпишува, прифаќа или одбива фактури.
  2. Пристап во е-УЈП тест (eujptest.ujp.gov.mk/ureg): овластеното лице доделува привилегии на корисниците.
  3. Тестирајте на efakturatest.ujp.gov.mk: по една фактура за секој даночен индикатор што го користите, прием, прифаќање, одбивање, сторно и корекција.
  4. Прашајте го добавувачот на софтверот дали е интегриран со API-то на УЈП и дали ги следи промените на efakturawiki (типови документи, полиња, статуси).
  5. Внатрешна процедура: кој ги прифаќа влезните фактури и како ќе го стигнете рокот до 10-ти во месецот.
  6. Матични податоци: ЕДБ, називи и адреси на партнерите мора да се совпаѓаат со регистарот на УЈП (најчеста грешка при тестирање).
  7. Архива: валидираната е-фактура со ЕИФ чувајте ја во оригиналната електронска форма во законските рокови; според нацртот, на платформата на УЈП е достапна за преземање само 2 години по годината на издавање.
  8. Не регистрирајте се доброволно прерано: кога доброволната фаза ќе се отвори, регистрацијата значи дека сите фактури одат преку системот.

Детален водич за тестирање: е-Фактура тест: како да ја пробате платформата на УЈП.

Тест платформа: регистрација во 4 чекори

Чекор Каде
1. Документација, спецификација, промени efakturawiki.ujp.gov.mk
2. Регистрација и доделување привилегии eujptest.ujp.gov.mk/ureg
3. Најава и регистрација на сертификат (browser додаток) efakturatest.ujp.gov.mk
4. Прашања и забелешки до УЈП Kontakt.eFaktura@ujp.gov.mk

Тест фактурите немаат правно ни даночно дејство. УЈП бара екстензиите и упатствата да се преземаат само од официјалната wiki страница.

Градите софтвер што треба да издава е-Фактура? Merot e-Faktura API издава, прима и архивира УЈП е-фактури преку едно POST /v1/einvoices API-повик, со потпишување преку Merot Bridge (Windows, macOS и Linux) и sandbox за тестирање пред продукција. За компании без сопствен софтвер за фактурирање, истото доаѓа вградено во Merot ERP (во подготовка, ноември 2026). Упатство за развивачи: developer.merot.com/mk/efaktura/quickstart/.

Задолжителни елементи на е-фактурата (нацрт, член 7)

ЕИФ; временски жиг; датум и број на фактурата; назив, адреса и даночен (ДДВ) број на издавачот и на примачот (кон крајни потрошувачи без даночен број); датум на трансакцијата; количина, опис и единечна цена без ДДВ по ставка; попуст и рабат; износ без ДДВ; примен аванс; стапка и даночен индикатор; износ на ДДВ; вкупен износ; законски основ кога ДДВ не е пресметан; име и потпис на овластеното лице. Ова се надоврзува на елементите на фактурата од член 53 од Законот за ДДВ.

е-Фактура и ДДВ-04

е-Фактурата не ја заменува ДДВ пријавата. е-Фактурите се валидираат една по една во реално време, а ДДВ-04 и понатаму се поднесува месечно или тримесечно до 25-ти во месецот по периодот. Платформата веќе овозможува внес на одбивка на влезен ДДВ по примена фактура, па податоците од е-Фактура ќе бидат основа за проверка на пријавите.

Често поставувани прашања

Дали е-Фактура започна на 1 октомври 2026? Не. Доброволната фаза беше предвидена во нацртот на законот, но законот не е донесен. Системот на УЈП работи само како тест платформа; фактурите се издаваат како досега, според Законот за ДДВ.

Кога станува задолжителна е-фактурата? Според Предлог-законот: за ДДВ обврзниците од 1 април 2027, за правни лица што не се ДДВ обврзници од 1 јули 2027, за буџетските корисници од 1 октомври 2027 и за сите останати од 1 јануари 2028. Датумите стануваат конечни со донесувањето на законот.

Кога ќе биде донесен законот? Според директорката на УЈП (септември 2026), до крајот на 2026 година. Официјален датум за седница на Владата или Собранието не е објавен.

Кој формат се користи: UBL или XML? Ниту едното. УЈП користи сопствена JSON структура, потпишана како JWS со квалификуван сертификат и доставена преку API.

Дали PDF фактурата ќе важи? По задолжителната примена не. Важи само фактурата валидирана во системот, со ЕИФ и временски жиг; PDF или печатена верзија е само приказ.

Дали треба да купам нов софтвер? Не задолжително. Потребно е вашиот софтвер да е поврзан со API-то на УЈП, или фактурите да ги внесувате во веб апликацијата на УЈП. За поголем обем на фактури потребна е интеграција.

Што ако не прифатам или одбијам фактура навреме? По нацртот, ако примачот не одговори до 10-ти во наредниот месец, фактурата се смета за прифатена.

Каде да прашам УЈП? На Kontakt.eFaktura@ujp.gov.mk, со е-поштата со која сте регистрирани, еУЈП ID, даночниот број и серискиот број на сертификатот.

Извори

Ова е информативен текст, не правен совет. Merot ќе го ажурира водичот кога Владата ќе го утврди предлогот и кога законот ќе биде објавен во „Службен весник“.

Прочитајте и

← Сите објави