Фирма или физичко лице мора да се регистрира за ДДВ кога вкупниот промет од оданочива дејност во последните 12 месеци надмине 2.000.000 ден.; под тој праг регистрацијата е доброволна. Физичко лице што издава деловен простор на фирми или работи како фриленсер и го надмине прагот станува ДДВ обврзник исто како и фирма. Регистрацијата се прави со пријава ДДВ-01 до УЈП, за новата година најдоцна до 15 јануари.
Прагот од 2.000.000 денари
Законот за ДДВ го врзува прагот за вкупниот промет во последните 12 месеци, а не за календарската година. Тоа значи дека прагот треба да го следите постојано, не само во декември: ако прометот од, на пример, март до февруари надмине 2.000.000 ден., обврската настанува тогаш. Во прометот влегуваат сите оданочиви испораки на добра и услуги, без оглед на тоа дали купувачите се фирми или физички лица.
Кога прагот ќе го надминете во текот на годината, пријавата ДДВ-01 се поднесува во законскиот рок по истекот на месецот во кој сте го надминале; точниот рок проверете го кај сметководител или во УЈП. Кога на почетокот на годината знаете дека ќе бидете обврзник, рокот е 15 јануари.
Под прагот може да се регистрирате доброволно. Тоа има смисла кога вашите клиенти се фирми ДДВ обврзници, кои си го одбиваат ДДВ што им го фактурирате, и кога имате значителен влезен ДДВ од опрема и добавувачи. Имајте предвид дека, откако ќе влезете во системот, законот предвидува минимален период во кој останувате обврзник, па одлуката не е за еден месец.
Физичко лице како ДДВ обврзник
Најчестите случаи кога физичко лице станува ДДВ обврзник се закуп на деловен простор на фирми и фриленс услуги (програмирање, дизајн, консалтинг, превод) кога годишниот промет расте над 2.000.000 ден. Правилото е исто како за фирмите: вкупен промет во последните 12 месеци над прагот значи задолжителна регистрација со ДДВ-01, а потоа редовни пријави ДДВ-04.
Двете обврски не треба да се мешаат. Данокот на личен доход од 10% на приходот од закуп се плаќа без оглед на ДДВ статусот; пресметајте го со калкулаторот за данок на закуп. ДДВ е дополнителна обврска што настанува само над прагот или по доброволна регистрација. Даночниот број (ЕДБ) на ДДВ обврзникот има формат „MK“ плус 13 цифри; по правило броевите на фирмите почнуваат со 40, а на физичките лица со 50.
Како се врши регистрацијата
Регистрацијата се прави со пријавата ДДВ-01 до УЈП. За обврзниците кои во новата година влегуваат во системот, рокот е 15 јануари. По регистрацијата обврзникот е видлив во Регистарот на обврзници на ДДВ на ujp.gov.mk, каде што секој може да провери дали одреден добавувач е ДДВ обврзник. Македонија не е дел од европскиот систем VIES, па проверката се прави само во регистарот на УЈП.
Месечен или тримесечен обврзник
| Даночен период | Кој | Пријава и плаќање |
|---|---|---|
| Месечен | Обврзници со промет над 25.000.000 ден. во претходната година; по правило и новорегистрираните обврзници | ДДВ-04 и уплата до 25-ти во месецот по истекот на месецот |
| Тримесечен | Сите останали | ДДВ-04 и уплата до 25-ти во месецот по истекот на тримесечјето |
Пријавата ДДВ-04 го содржи излезниот ДДВ од вашите фактури и влезниот ДДВ од фактурите на добавувачите; разликата се плаќа или се пренесува како побарување. Како се составува пријавата и што проверува сметководителот пред поднесување, погледнете на страницата за ДДВ-04 во Merot Finance.
Стапки: 18%, 5% и 10%
| Стапка | За што се применува |
|---|---|
| 18% | Општа стапка за сите добра и услуги што не се во повластените групи |
| 5% | Повластена стапка: основни прехранбени производи, лекови, книги, компјутери, репроматеријали за земјоделство и други добра според законот |
| 10% | Угостителски услуги (ресторани и кетеринг) |
Пресметката е едноставна: бруто цена = нето × 1,18 (односно × 1,05 или × 1,10), а нето = бруто / 1,18. Услуга од 10.000 ден. без ДДВ се фактурира 11.800 ден. со ДДВ. За брзи пресметки користете го ДДВ калкулаторот.
Бришење од регистарот
Ако прометот падне под прагот, обврзникот може да побара бришење од регистарот на ДДВ обврзници, но законот предвидува минимален период на задржување во системот, особено за оние што се регистрирале доброволно. Пред бришењето се поднесува последна пријава ДДВ-04 и се затвора ДДВ статусот на залихите и основните средства според правилата на законот. Постапката водете ја со сметководител.
е-Фактура: 1 октомври 2026 и 1 април 2027
Од 1 октомври 2026 обврзниците можат доброволно да издаваат е-Фактури преку системот на УЈП, а од 1 април 2027 е-Фактурата е задолжителна за сите ДДВ обврзници. Тест платформата на УЈП веќе е отворена, па фирмите што планираат регистрација за ДДВ во 2027 треба да го вклучат и ова во планот. Детали во водичот за е-Фактура и во текстот за тест платформата на УЈП.
Пример: дали треба да се регистрирам?
Дизајнерка регистрирана како трговец поединец работи претежно за фирми. Во ноември 2026 забележува дека прометот во последните 12 месеци го надминал прагот од 2.000.000 ден. Регистрацијата за ДДВ е задолжителна: поднесува ДДВ-01, а од регистрацијата на фактура од 10.000 ден. пресметува 1.800 ден. ДДВ, вкупно 11.800 ден. Нејзините клиенти, како ДДВ обврзници, го одбиваат тој ДДВ, па за нив цената е иста, а таа сега си го одбива влезниот ДДВ од лаптоп, софтвер и закуп.
Козметичарка со промет далеку под прагот, чии клиенти се физички лица, нема обврска. Доброволната регистрација би значела 18% повисока цена за клиентите или толку помала маржа, без клиент што би го одбил ДДВ, па за неа е подобро да остане надвор од системот и само да го следи прометот во последните 12 месеци.
Често поставувани прашања
Дали физичко лице може да биде ДДВ обврзник? Да. Физичко лице што остварува оданочив промет над 2.000.000 ден. во последните 12 месеци, најчесто од закуп на фирми или фриленс услуги, мора да се регистрира со ДДВ-01.
Колку е прагот за ДДВ? 2.000.000 ден. вкупен промет во последните 12 месеци. Под прагот регистрацијата е доброволна.
Кога се поднесува ДДВ-04? До 25-ти во месецот по истекот на даночниот период: месечно за обврзниците со промет над 25.000.000 ден. во претходната година, тримесечно за останатите. Во истиот рок се плаќа и данокот.
Од кога е задолжителна е-Фактура? Од 1 април 2027 за сите ДДВ обврзници; доброволната примена почнува од 1 октомври 2026.
Како да проверам дали добавувачот е ДДВ обврзник? Во Регистарот на обврзници на ДДВ на ujp.gov.mk. Валидниот ЕДБ на ДДВ обврзник има формат „MK“ плус 13 цифри.
Во Merot Finance ДДВ-04 се составува автоматски од книжените влезни и излезни фактури, со контрола на стапките и на периодот, а е-Фактурите се испраќаат директно до системот на УЈП. Погледнете ги модулите за ДДВ и е-Фактура.
Извори
- Закон за данокот на додадена вредност (праг за регистрација, даночни периоди, стапки, ДДВ-01 и ДДВ-04)
- Закон за данокот на личен доход (данок на приход од закуп)
- Управа за јавни приходи, Регистар на обврзници на ДДВ и систем за е-Фактура — https://ujp.gov.mk