Електронското фактурирање (е-фактура) во Македонија поминува од доброволна практика во законска обврска. Со пилот фазата што е во тек од 1 јануари 2026 и задолжителната примена која започнува на 1 октомври 2026, секој ДДВ обврзник мора да биде подготвен. Овој водич покрива се што треба да знаете — од законската рамка и роковите, до техничките барања и казните за неусогласеност.
⚠ Задолжителна примена од 1 октомври 2026
Според Законот за електронско фактурирање, користењето на централната платформа е-Фактура на УЈП станува задолжително за сите ДДВ обврзници во Република Северна Македонија:
- 1 јануари 2026 — отворена пилот фаза (доброволна употреба, тестирање, регистрација на профили)
- 1 октомври 2026 — задолжителна примена за сите ДДВ обврзници
По 1 октомври 2026, фактурите испратени само како PDF преку e-mail повеќе нема да се сметаат за валидни даночни документи. Фактурата мора:
- Да биде креирана како структуриран XML (по UBL стандардот),
- Да биде дигитално потпишана,
- Да биде доставена преку API на УЈП до централната платформа за валидација,
- Дури по успешна валидација е правно издадена и може да се испрати на примачот.
Македонскиот модел е централизиран clearance (по примерот на српската СЕФ платформа) — не децентрализиран Peppol 4-corner модел како во некои земји од ЕУ. УЈП не ја прави разликата помеѓу B2G и B2B — единствен датум важи за сите. Готовинските B2C трансакции остануваат под режимот на фискални каси (Закон за регистрирање на готовински плаќања) и не се во опфат на оваа обврска.
Што е е-фактура?
е-Фактура е дигитален документ кој ги содржи истите податоци како класичната хартиена фактура, но во електронски формат. Има иста правна важност како хартиената фактура и е целосно признаена од УЈП.
е-Фактурата не е скениран документ или PDF — таа е структуриран електронски запис со машински читливи податоци.
Законска рамка во Македонија
Закон за данок на додадена вредност (ЗДДВ)
Согласно Член 53 од ЗДДВ, секоја фактура мора да содржи:
- Назив, седиште и адреса на издавачот и на примачот
- ЕДБ на издавачот; ЕДБ на примачот (ако е ДДВ обврзник)
- Реден број на фактурата
- Датум на издавање и датум на промет (ако се различни)
- Опис на стоки/услуги — количина, мерна единица, единечна цена
- Рабат / попуст (ако има)
- Основица за ДДВ по стапки
- Стапка на ДДВ и износ на ДДВ по основица
- Вкупен износ за плаќање
Услови за валидност
За е-фактурата да биде правно важечка:
- Автентичност — мора да се потврди идентитетот на издавачот (дигитален потпис)
- Интегритет — содржината не смее да биде изменета по издавањето
- Читливост — мора да може да се прочита во човечки читлив формат
- Чување — минимум 10 години во оригиналниот структуриран (XML) формат, не само како PDF копија. Обврската за архивирање останува кај даночниот обврзник дури и кога УЈП ја валидирал фактурата.
Казни за неусогласеност
Согласно ЗДДВ и Законот за прекршоци, неусогласеноста со обврските за фактурирање носи парични казни, тиерувани според големината на правното лице (ориентациони рангови по прекршок):
| Големина на правно лице | Казна по прекршок (приближно) |
|---|---|
| Микро трговец | ≈ 300 – 1.000 EUR |
| Мал трговец | ≈ 600 – 2.000 EUR |
| Среден трговец | ≈ 1.800 – 6.000 EUR |
| Голем трговец | ≈ 3.000 – 10.000 EUR |
Покрај паричната казна, неусогласената фактура може да го поништи правото на одбивање на влезен ДДВ за примачот.
е-Фактура ≠ ДДВ пријава (ДДВ-04)
Двата процеси постојат паралелно и не се заменуваат меѓусебно:
- е-Фактура — фактура по фактура, доставена до УЈП за валидација во реално време (clearance модел).
- ДДВ-04 — периодична (месечна или тримесечна) ДДВ пријава која ги сумира сите промети за периодот, со пресметана разлика за плаќање или враќање.
ДДВ стапки во Македонија (важечки кон април 2026)
| Стапка | Примена |
|---|---|
| 18% | Стандардна стапка — повеќето стоки и услуги |
| 10% | Угостителски услуги и подготвена храна за консумирање; привремено за одредени горива (продолжено до 20.04.2026) |
| 5% | Основни прехранбени производи, лекови, учебници и стручна литература, земјоделски производи, прв стан, компјутерска опрема и слично |
| 0% | Извоз, меѓународен превоз |
Стапките се менуваат повремено — секогаш проверете на ujp.gov.mk пред пресметка.
Задолжителни елементи на фактура
Секоја фактура во Македонија мора да содржи:
Податоци за издавачот
- Полн назив на фирмата
- ЕДБ (Единствен Даночен Број)
- ЕМБС (Единствен Матичен Број на Субјект)
- Адреса на седиште
- Банкарска сметка
Податоци за примачот
- Полн назив
- ЕДБ (ако е даночен обврзник)
- Адреса
Податоци за прометот
- Реден број на фактурата
- Датум на издавање
- Датум на промет (ако е различен)
- Опис на секоја ставка
- Количина и единечна цена
- Рабат/попуст (ако има)
- Основица за ДДВ по стапки
- Износ на ДДВ по стапки
- Вкупен износ
Предности на е-фактурирање
1. Брзина
Фактурата стигнува моментално — нема пошта, нема чекање. Примачот може веднаш да ја прегледа и да ја прокнижи.
2. Заштеда на трошоци
- Нема печатење (хартија, тонер)
- Нема пликови и поштарина
- Помалку рачна работа (автоматско книжење)
- Помал простор за архива
Пресметка: Компанија со 100 фактури месечно заштедува ~500 МКД/месец само на печатење и пошта, плус значително време.
3. Точност
Автоматската пресметка на ДДВ и вкупни износи елиминира грешки кои се чести при рачно внесување.
4. Следливост
Знаете точно кога фактурата е испратена, примена и прочитана. Можете да следите кои фактури се платени и кои не.
5. Побрза наплата
Компаниите кои користат е-фактури добиваат плаќање просечно 5-10 дена побрзо, бидејќи примачот ја добива фактурата моментално.
6. Екологија
Помалку хартија = помалку сечење дрвја. За компании со голем обем, ова е значителен еколошки придонес.
Формати на е-фактура
Пред 1 октомври 2026 (доброволно)
- PDF — визуелно идентичен со хартиената фактура, лесен за читање, но не е автоматски книжлив.
- XML (UBL) — структуриран формат кој овозможува автоматско книжење.
- PDF + XML хибрид — некои системи нудат комбинација.
По 1 октомври 2026 (задолжително)
Единствениот валиден правен формат е структуриран XML според UBL стандардот, дигитално потпишан и доставен преку API на УЈП до централната платформа за валидација. PDF копијата постои само како визуелизација на структурираниот документ — таа сама по себе не претставува даночна фактура.
УЈП постепено ја објавува финалната техничка спецификација (точна верзија на UBL, формат на дигитален потпис, ендпоинти на API). Софтверот за фактурирање што го користите треба да ја следи спецификацијата и да дава ажурирања до 1 октомври 2026.
Процес на е-фактурирање
Чекор 1: Креирање
Во сметководствениот софтвер креирајте фактура со сите задолжителни елементи.
Чекор 2: Валидација
Системот проверува дали сите полиња се пополнети правилно (ЕДБ формат, ДДВ пресметка, итн.).
Чекор 3: Доставување до УЈП (од 1.10.2026)
Структурираниот XML, дигитално потпишан, се доставува преку API до централната платформа на УЈП. По успешна валидација, фактурата е правно издадена и може да се испрати до примачот (заедно со PDF визуелизација).
Чекор 4: Потврда
Примачот потврдува прием. Некои системи автоматски го прават ова.
Чекор 5: Книжење
Фактурата се книжи во сметководството — кај издавачот како приход, кај примачот како расход.
Чекор 6: Плаќање
Примачот ја плаќа фактурата до рокот. Системот го следи статусот.
Чекор 7: Архивирање
Фактурата се чува минимум 10 години, дигитално.
Merot Finance — е-фактурирање за Македонија
Merot Finance нуди целосно е-фактурирање за македонски компании:
Функционалности:
- Креирање фактури со сите законски полиња
- Автоматска ДДВ пресметка по стапки
- Испраќање по email со PDF прилог
- Следење на статус — испратена, видена, платена
- Автоматско книжење — интеграција со главна книга
- Повторувачки фактури — за месечни услуги
- Кредитни белешки — за корекции
- Извештаи — отворени побарувања, ДДВ пресметка, старосна структура
- Мулти-валута — MKD и EUR
Усогласеност:
- Сите фактури содржат задолжителни елементи по ЗДДВ
- Автоматско нумерирање (без празнини)
- Дигитално архивирање
- Извоз за даночна пријава
Заклучок
е-Фактурирањето не е само модерен тренд — тоа е ефикасен начин на работење кој заштедува време, пари и ги намалува грешките. За македонските компании, преминот кон е-фактури е лесен со правилен софтвер.
Merot Finance го прави овој процес едноставен — од креирање до наплата, на едно место.
Објавено од Merot Тим | Ажурирано мај 2026 (последно ажурирање за роковите и техничките барања — стапката на ДДВ од 10% за горива привремено важи до 20.04.2026; роковите за е-Фактура: пилот од 1.1.2026, задолжителна примена од 1.10.2026)
За официјални информации за е-Фактура, ДДВ и фактурирање, посетете ujp.gov.mk. По објавувањето на финалната техничка спецификација од УЈП, овој водич ќе биде дополнително ажуриран.